Bibliografia polskich książek o okrętach podwodnych

ostatnie uzupełnienie: 19/10/2001

Benedyczak Waldemar "Samotni wojownicy" Warszawa 1995
Miniaturowe okręty podwodne i "żywe torpedy", rozwój techniczny i historia operacyjna działań włoskich, angielskich, japońskich i niemieckich lekkich sił podwodnych. Historia niedoszłych polskich "żywych torped". 1939-45.

Bercuson David J., Herwig Holger H. "Atlantycka ruletka. Opowieść o St. Croix, U-305 i Bitwie o Atlantyk" seria Z Kotwiczką, Gdańsk 1999
"Biografia równoległa" kanadyjskiego niszczyciela HMCS St. Croix, jego dowódców, Harry'ego Kingsleya i Andrew Dobsona oraz U-305 i jego dowódcy, Rudolfa Bahra, na tle początkowej i środkowej fazy bitwy o Atlantyk. 1939-43.

Bernatt Stanisław “Stalowe trumny” seria Miniatury Morskie, Gdynia 1958
Historia dwóch toczących się niemal jednocześnie akcji ratunkowych na okrętach podwodnych, które zatonęły w czasie ćwiczebnych zanurzeń: połowicznie udanej na USS Squalus i nieudolnej, tragicznie zakończonej na HMS Thetis. 1939

Bernatt Stanisław "Halo Thresher, halo Thresher!" seria Miniatury Morskie, Gdynia 1966
Awaria USS Thresher (SSN 593) i poszukiwania podwodne wraku z użyciem Trieste II. 1963

Biskupski Stanisław "Ludzie-torpedy" seria Żółty Tygrys, Warszawa, 1957
Działania włoskich i japońskich "żywych torped". 1918-45.

*Biskupski Stanisław "ORP Orzeł zaginął" Warszawa, 1958 (wyd. I)
Powieść, lektura szkolna, Orzeł na patriotyczno-wychowawczo. 1939-40.

Biskupski Stanisław "ORP Orzeł zaginął" Warszawa 1959 (wyd. II)
Powieść, lektura szkolna, Orzeł na patriotyczno-wychowawczo. 1939-40.

Biskupski Stanisław "Sokoły siedmiu mórz" Warszawa 1972 (wyd. I)
Powieść, Sokół na Morzu Śródziemnym. 1942-43.

Biskupski Stanisław "Uwaga, peryskop!" seria W kręgu róży wiatrów, Warszawa, 1965 (wyd. II)
Zbeletryzowane opowieści z historii okrętów podwodnych od Turtle'a do atomowych okrętów podwodnych. 1776-1960.

Blair Clair, Jr. "Hitlera wojna U-Bootów. Cz.1 Myśliwi 1939-1942" Warszawa 1998
Kontrowersyjna miejscami, lecz bardzo obszerna (t.1 848 str.) historia operacyjna U-Bootwaffe w czasie II wś. Tytuł równie okropny, jak większa część tłumaczenia. 1939-42.

Blair Clair, Jr. "Hitlera wojna U-Bootów. Cz.2 Ścigani 1942-1945" Warszawa, 1999
Drugi tom historii operacyjnej U-Bootwaffe. 1942-45.

Blair Clair, Jr. "Ciche zwycięstwo. Amerykańska wojna podwodna na Pacyfiku" Warszawa, 2001
Historia amerykańskich sił podwodnych i podwodnej blokady Japonii. Kłopoty z torpedami, walki o władzę wśród dowódców sił podwodnych, rzezie japońskich rozbitków i rybaków, torpedowanie statków szpitalnych, sprawa Awa Maru, podwodne warcaby Fife'a i amerykańskie okręty podwodne, które przez niego poszły na dno. Malina! 1941-45.

Buchheim Lothar-Günther "Okręt" Warszawa, 1988 (wyd. III)
Powieść. 1941.

Ciesielski Czesław, Pater Walter, Przybylski Jerzy "Polska Marynarka Wojenna 1918-1980. Zarys dziejów" Warszawa 1992
Historia PMW do 1980 roku, sporo o okrętach podwodnych, ale bez rewelacji. 1918-80.

Clancy Tom "Polowanie na Czerwony Październik" Warszawa, 1993
Powieść. 1980.

*Clancy Tom “Atomowe okręty podwodne” Gdańsk 1997
“Wycieczka z przewodnikiem” po uderzeniowym op USS Miami typu Los Angeles w typowo amerykańskim propagandowym sosie. Pod warunkiem użycia gęstego durszlaka bardzo użyteczne źródło wiadomości o wyglądzie i wyposażeniu okrętu tego typu. Tłumaczenie stwarza dodatkowe smaczki typu “co poeta miał na myśli”, ale to już niestety norma.

Currie Jack, Kaplan Philip "Wilcze stado. U-Booty w II wojnie światowej" Warszawa, 1999
Ilustrowana historia podwodnej bitwy o Atlantyk, fajny tekst w dobrym tłumaczeniu Sławomira Kędzierskiego. Faktycznej wiedzy niewiele, ale czyta i ogląda się świetnie, znakomicie buduje nastrój. 1939-45.

Damski Zbigniew "ORP Orzeł" seria Okręty Rzeczypospolitej, Warszawa 2000
Miejscami beletryzowana historia ORP Orzeł, popłuczyny po książce Pertka. 1938-40.

Dönitz Karl "Dziesięć lat i dwadzieścia dni. Wspomnienia 1935-45" seria Z Kotwiczką, Gdańsk 1997
Wspomnienia dowódcy niemieckich sił podwodnych, od ich odrodzenia do końca II wś. 1935-45.

Edwards Bernard "Dönitz i wilcze stada" Warszawa 1997
Historia wojny o Atlantyk widzianej głównie przez pryzmat walki z niemieckimi okrętami podwodnymi. 1939-45.

Głębowicz Witold "U-Booty i ich załogi" Warszawa, 1997
Skrótowa historia U-Bootwaffe w czasie II wś z rozbudowanym działem o umundurowaniu załóg. 1939-45.

*Grabowski Zygmunt "Hydroakustyk" Warszawa, 1951

*Grabowski Zygmunt "Okręty podwodne" seria Sowy (BPWT), Warszawa, 1962 (wyd. I)
Historia i technika okrętów podwodnych do lat 60.

Grabowski Zygmunt "Okręty podwodne" seria Sowy (BPWT), Warszawa, 1965 (wyd. II, rozszerzone)
Historia i technika okrętów podwodnych do lat 60.

Gucki Jerzy "Szybkie zanurzenie!", Gdańsk 2001
Zbiór autobiograficznych opowiadań o przejściach autora w szkole morskiej, na rejsie "Iskrą", w służbie na OORP "Kaszub", "Mazur" proj. 96, OORP "Kondor" i "Bielik" proj. 613, oraz podczas rejsów odbywanych na wszystkich pozostałych op PMW do połowy lat 80., a więc do wycofania op proj. 613. Ostatnie opowiadania dotyczą epizodów z pracy na statkach po odejściu z MW.

Jackson Robert "Okręty podwodne świata" Warszawa, 2001
Kieszonkowy przewodnik po okrętach podwodnych świata od Turtle'a do japońskiego Oyashio (wod. 1996), z kolorową sylwetką i podstawowymi danymi technicznymi. Wpadek niewiele i drobnych, z wyjątkiem zamieszczenia sylwetki poprzedniego włoskiego "Atropo" - wyłapanej przez tłumacza. Przekład pana Jarosława Palaska rzetelny, choć czasami zbyt anglocentryczny - radziecki op Szcz-302 nie nazywał się Ersh, tylko Jersz, Cattaro w Polsce nosi nazwę jugosłowiańską Kotor, Severodvinsk raczej występuje jako Siewierodwińsk. Ktoś mógłby także wytłumaczyć wreszcie SzP PT Tłumaczom, że po angielsku litera s dodawana jest do nazw zwykle dla stworzenia liczby mnogiej, a nie wariantu konstrukcyjnego - tu w haśle Delta III mamy pociski rakietowe "SS-N-8s". W haśle "Whiskey" zamiast zwykłego op proj. 613 pojawia się Whiskey Canvas Bag, którego sylwetka ma się do standardowych nijak. A co do "Fenian Ram" - SzP Tłumacz mógłby zajrzeć do encyklopedii i poczytać nieco o Bractwie Fenian i ich związkach z obecną partią Sinn Fein, zamiast dodawać niepotrzebną łyżkę dziegciu do ogólnie rzecz biorąc niezłego przekładu. Mógłby też w słowniku sprawdzić znaczenie słowa "ariergarda" i czym ona się różni od "awangardy".

*Jegorow Gieorgij "Podwodna wachta" Warszawa, 1988

Josseliani Jarosław "Podwodna wojna", Warszawa, 1961
Wspomnienia radzieckiego podwodnika ze służby na Kambale (Szcz-203 typu Szcz V-bis serii), Malutkiej (? typu M VI serii), przejętej brytyjskiej Ursuli (W-4), i "Sowietskoj Swanetii" (S-17 typu S IX-bis serii), 1941-45. W większości toporny agitprop, a fragment o podróży do Anglii po brytyjskie okręty podwodne po prostu rozczulający. 1941-44.

Josseliani Jarosław “Z pamiętnika marynarza okrętu podwodnego” Warszawa, 1954
Wspomnienia z życia i służby na okrętach wojennych kmdra Josselianiego. Agitprop w pełnym rozkwicie. 1917-45

*Justin, F.L. "Pierwsze okręty atomowe" seria Sensacje XX wieku, Warszawa, 1959

Karnicki Borys "Marynarski worek wspomnień" Warszawa, 1987
Wspomnienia oficera wachtowego z Wilka i dowódcy Sokoła. 1939-45.

Komorowski Antoni "Broń torpedowa" Warszawa, 1995
Opis ponad 90 typów torped z całego świata. 1870-1980.

Komorowski Antoni "Torpeda francuska kal. 550 mm wz. 1924V" Warszawa, 1985
Historia i konstrukcja torpedy wz. 24V przeznaczonej dla op typu Wilk. 1925-39.

*Komorowski Antoni, Kuliś J. "Torpedy" Warszawa, 1977

*Korotkow W., Czernysz A. "Okręty atomowe" seria Sowy (BPWT), Warszawa, 1961

Lockwood Charles, Adams H.C. "Diabły morskie" seria Z Kotwiczką, Gdańsk 1998
Beznadziejne tłumaczenie, w dodatku nie wiedzieć czemu z rosyjskiego(!). Naprawdę nie można było znaleźć oryginału? A szkoda, bo temat (operacja Barney, przejście na sonar przez zaminowaną Cieśninę Koreańską na Morze Japońskie) ciekawy. 1945.

Maas Peter "Godziny trwogi" Warszawa 2001
Historia kariery komandora Momsena i jego idee fixe - ratowania życia załóg zatopionych okrętów podwodnych. Awarie S-4, S-51 i wreszcie akcja ratownicza na Squalusie, godzina chwały Momsena. Doskonałe tłumaczenie p. Marka Urbańskiego. 1939.

MacKay Scott "Przyjaciel z Barcelony" Warszawa, 1998
Powieść. 1942.

Mańkowski Stanisław “Okręt podwodny Orzeł” seria Typy Broni i Uzbrojenia, Warszawa 1972
Popłuczyny po “Dziejach ORP Orzeł” Pertka. 1938-1940.

Marczak Jan "Torpeda parogazowa kalibru 533 mm" seria Typy Broni i Uzbrojenia, Warszawa, 1974
Historia torped i opis radzieckiej torpedy wz. 53-38. 1870-1960.

Miller David "Ilustrowany przewodnik po nowoczesnych okrętach podwodnych. Broń podwodna, która panuje na oceanach" seria Ilustrowany przewodnik, Warszawa 1998
Kieszonkowa wersja "Ilustrowanej encyklopedii. Współczesne okręty podwodne", trochę lepiej tłumaczona (tłumacz przynajmniej odróżnia klasę od typu), ale za to pełna bzdur, które z tamtej polski wydawca usunął. Stan wiedzy na rok 1982, wydane 16 lat później, bez żadnych uzupełnień. Stan wiedzy o okrętach radzieckich ("sowieckich" według tłumacza) jak na rok 1998 po prostu rozpaczliwy - istnieją tylko pod oznaczeniami NATO, stocznie je budujące są w (cytat) "Sudomiecku i Leningradzie". Okręt typu Skipjack, (cytat) "USS Scorpion (SSN-589) został zmodyfikowany na stoczniowej pochylni i stał się pierwszym okrętem klasy SSBN typu George Washington". RATUNKU!!!! A w dodatku (cytat) "w latach 1958-60 zbudowano sześć [...], w tym jeden na miejsce Scorpiona (SSN-589), który w maju 1968 r. wraz z całą załogą zatonął na Atlantyku". Nic dziwnego, że Amerykanie wygrali Zimną Wojnę. Osiem lat wcześniej przewidzieli, że okręt, który "zmodyfikowano" na dwa razy większego boomera, ale nadal noszący oznaczenie SSN, zatonie z całą załogą i zbudowali okręt na jego miejsce. Chapeaux bas!
Ogólnie chała, jakich mało. 1950-1982

Miller David, Jordan John "Ilustrowana encyklopedia. Współczesne okręty podwodne" seria Ilustrowana encyklopedia, Warszawa, 1993
Przeglądówka historii op od I wś do lat 80. Duże kolorowe rysunki z sensownym opisem, ale tłumaczenie kmdra (!!!) Antoniego Jońskiego woła o pomstę do nieba. Nagminne mylenie klasy i typu, okręty radzieckie znane tylko pod kryptonimami NATO itp. 1900-1987.

Mulligan Timothy P. "Samotny wilk. Życie i śmierć asa U-Bootów Wernera Henke" seria Z Kotwiczką, Gdańsk, 1999
Biografia Henkego, dowódcy U-515. Treść ciekawa, ale miejscami nierówne tłumaczenie - otwory przepływowe w kadłubie lekkim to naprawdę nie to samo, co odwietrzniki! 1939-43.

NN "Torpedy, torpedowce i łodzie podwodne z 13 rysunkami" seria Bibljoteka techniczno-naukowa dla wszystkich, Łódź 1918
Chyba najstarsza polska książka techniczna o okrętach podwodnych. Zadziwiająco trzeźwy i rzeczowy tekst o torpedach i wczesnych okrętach podwodnych. 1870-1914.

Nowak Jan "Tirpitz - początek końca" seria Miniatury Morskie, Gdynia 1960
Historia brytyjskich X-Craftów i ataki Welmanów na Tirpitza, przekroje okrętu typu XE. 1939-45.

Nowak Jan "Podwodne kwadrygi" seria Miniatury Morskie, Gdynia 1960
Historia brytyjskich "żywych torped". Diagram Chariota. 1941-45.

Ordon Stanisław "Polska Marynarka Wojenna w latach 1918-1939. Problemy prawne i ekonomiczne" Gdynia 1966
Historia przetargu na Wilki, zbiórki na Orła, reprodukcje kontraktów na elementy wyposażenia op budowanych we Francji, plany rozbudowy floty. 1927-1939.

*Pater Walter "Polska Marynarka Wojenna w latach II wś (październik 1939 - marzec 1947) Gdynia, 1998

Perepeczko Andrzej "Czarne dni U-Bootwaffe" seria Miniatury Morskie, Gdynia 1961
Tryumf i zagłada U-Bootwaffe, opowieści o asach, Athenii, U-570, operacji Deadlight. 1939-45.

Perepeczko Andrzej "Laconia" seria Miniatury Morskie, Gdynia 1963
Sprawa zatopienia Laconii, akcja ratunkowa Hartensteina na U-156, rozkaz Triton Null, Polacy na Laconii

Perepeczko Andrzej "U-Booty pierwszej wojny światowej" Warszawa 2000
Bałaganiarska, ale pionierska praca na temat historii operacyjnej U-Bootwaffe w czasie I wś. Denerwująco niska jakość pracy redakcyjnej. 1906-18.

*Perepeczko Andrzej "XE 3 atakuje" seria Miniatury Morskie, Gdynia 1970

Perepeczko Andrzej “Komandosi głębin. Miniaturowe okręty podwodne i żywe torpedy w akcji” seria Bitwy i Kampanie, Gdynia 2001
Bardzo ładnie wydane (AJ-Press) bogato zilustrowane opracowanie o działalności drobnoustrojów w czasie obu wojen światowych. Tylko dlaczego we wstępie wszystkie małe okręty podwodne okresu pionierskiego potraktowano jako żywe torpedy? Na szczęście potem czyta się już dobrze. Udane rozwinięcie “Podwodnych komandosów” z roku 1994, już bez beletrystyki. 1918-45.

Perepeczko Andrzej “Podwodni komandosi”, seria Wojny na morzu, Gdańsk 1994
Pierwotna wersja “Komandosów głębin”, koncentrująca się na działaniach “żywych torped”, miejscami niepotrzebnie beletryzowana. 1918-45.

Pertek Jerzy "Dzieje ORP Orzeł" seria Biblioteka Morza, Gdynia 1966 (wyd. II).
Historia ORP Orzeł. Dobry, duży przekrój op typu Orzeł. 1938-1940.

Pertek Jerzy "Dzieje ORP Orzeł" (IV wyd.)
Historia ORP Orzeł wzbogacona w tym wydaniu o suplement pióra Mariusza Borowiaka (sprawa sądowa Kłocza). Poprawione zdjęcia, ale z kolei plany i przekrój kieszonkowych rozmiarów. 1938-40.

*Pertek Jerzy "Okręty podwodne Orzeł i Sęp" seria Miniatury Morskie, Gdynia 1958.

*Pertek Jerzy "Okręty pomocnicze" seria Miniatury Morskie, Gdynia 1959

Pertek Jerzy "Pod polską banderą wojenną na Zachodzie 1939-45" Warszawa, 1957
Krótkie notki o polskich okrętach wojennych na Zachodzie, w tym o Wilku, Orle, Jastrzębiu, Sokole i Dziku. 1939-45.

Pertek Jerzy "Wielkie dni małej floty" Poznań 1981 (wyd. IX)
Historia działań PMW w II wś, w tym Wilków, Orłów, Jastrzębia, Sokołów. Podstawowe dzieło tematu. 1939-45.

*Pertek Jerzy "Władcy głębin. Historia rozwoju, opis budowy i działania okrętów podwodnych", Warszawa, 1951

Piaskowski Stanisław M. "Okręty Rzeczypospolitej Polskiej 1920-1946. Album planów", Warszawa, 1996
Album z rysunkami (do planów to im miejscami bardzo daleko) większości okrętów PMW do końca II wś, są plany op typu Wilk (ale za to Wilk ma okrągłe okna na pomoście kiosku!!), typu Orzeł, Jastrzębia, Sokoła i Dzika (według których są identyczne!), ale też Lwowa jako bazy op, okrętów torpedowych, baz mieszkalnych, nurkowych i kryp, op budowanych we Francji, działka 40 mm z Orła, armat 100 mm z Wilków, 105 mm z Orła, 76 mm z Sokoła/Dzika, min SM5 dla Wilków, torpedy Mk VIII. 1920-46.

Pietkiewicz Jerzy "Pod lodami do bieguna północnego" seria Miniatury Morskie, Gdynia 1963
Podróże podwodne Nautilusów do bieguna - od Verne'a, przez George'a Huberta Wilkinsa (1930) na zakupionym z demobilu O-12, aż do atomowego Nautilusa (SSN 571). 1870-1958.

Piwowoński Jan "Okręty płyną po lądzie" seria Miniatury Morskie, Gdynia 1959
Historia kierowanych przez płk. von Conrady'ego przerzutów drogą lądową okrętów wojennych, m.in. U-9, U-18, U-19, U-20, U-23 i U-24 na Morze Czarne. 1940-1944.

Piwowoński Jan "Milczący podwodny wróg" seria Miniatury Morskie, Gdynia 1969
Historia broni minowej z uwzględnieniem min dla okrętów podwodnych. 1860-1960.

Płatow Leonid "Tajemniczy okręt podwodny" Warszawa, 1974.
Powieść o dzielnych radzieckich marynarzach z kutra torpedowego polujących na U-Boota. Propaganda, ale na granicy strawności. 1941-45.

Preston Antony "Najsłynniejsze okręty podwodne. Od CSS Hunleya przez USS Nautilusa po Kursk" Warszawa, 2000
Przeglądówka historii op od Bushnella do lat 80. O Kursku ani słowa, poza jednym przypisem(!). Dużo kolorowych rysunków, mniej więcej przypominających op. Szczytem wszystkiego są towarzyszące im dane techniczne: podaje się tam jedynie długość, ani słowa o wyporności! Fatalne tłumaczenie p. Cezarego Murawskiego. Ten człowiek nadal widzi wszędzie "łodzie" podwodne, w dodatku dzielące się na klasy!!! 1776-1980.

Prien Günther "Moja droga do Scapa Flow" seria Z Kotwiczką, Gdańsk, 2000
Autobiografia Byka ze Scapa Flow, wydana tuż przed jego śmiercią. Tłumaczenie zupełnie niezłe, szkoda tylko, że zaśmiecone paroma niepotrzebnymi wpadkami (Bój się Boga, człowieku! "Seria z działka 8,8 cm"?!). 1925-40.

*Radziszewski Włodzimierz "Marynarka Wojenna w latach 1945-1949" Gdynia 1976

*Radziszewski Włodzimierz "30 lat Marynarki Wojennej PRL" Warszawa, 1975

Romanowski Bolesław "Torpeda w celu!" Warszawa, 1978 (wyd. VI)
Wspomnienia oficera wachtowego z Wilka, dowódcy Jastrzębia i Dzika - 1939-45
Romanowski Bolesław "Torpeda w celu!" seria Z Kotwiczką, Gdańsk, 1997
Wspomnienia oficera wachtowego z Wilka, dowódcy Jastrzębia i Dzika. 1939-45. Wydanie uzupełnione o powojenne losy kmdr Romanowskiego, dowódcy Sępa i Dywizjonu OP.

Rudzki Czesław "Polskie okręty podwodne 1926-1969" Warszawa 1985
Podstawowa praca o historii polskich sił podwodnych, niestety doprowadzona tylko do wycofania ze służby Sępa. Powojenne dzieje sił podwodnych PMW tylko zasygnalizowane, o op proj. 96 wzmianka, o 613 wzmianka, o 641 i 877E ani słowa, ale poza tym naprawdę OK. 1926-52 (1969).

*Rzepniewski Andrzej "Obrona wybrzeża w 1939 roku na tle rozwoju marynarek wojennych Polski i Niemiec" Warszawa, 1970

Smolis Stefan "Podwodna broń dywersyjna", seria Sowy (BPWT), Warszawa, 1974
Zarys historii i dzień dzisiejszy małych wojskowych pojazdów podwodnych i środków walki. Akcje "żywych torped", miniaturowych okrętów podwodnych, motorówek szturmowych i nurków bojowych. 1776-1970.

Sontag Sherry, Drew Christofer "Wielka gra. Nieznana historia amerykańskiego podwodnego szpiegostwa" Warszawa, 1999
Dzieje amerykańskich sił podwodnych w czasie zimnej wojny, szpiegowskie rejsy pod wybrzeża radzieckie, kulisy najtajniejszych operacji: wydobycia radzieckiego op zatopionego na Pacyfiku, zakładanie podsłuchów na kablach na Morzu Ochockim i na Płw. Kolskim. 1949-89.

Soroka Marek "Polskie okręty wojenne 1945-1980" Gdańsk, 1986
Opis okrętów PMW z okresu PRL, notki o op - Ryś i Żbik, Sęp (w tym zagadkowe zdjęcie Sępa z maską działa a la Orzeł!), typu M XV serii (proj. 96), proj. 613, ale ani słowa o proj. 641, że o proj. 877E nie wspomnieć! 1945-80.

*Supiński W. "Sto lat okrętów wojennych" seria Sowy (BPWT), Warszawa, 1965

Supiński Witold, Błaszczyk Ludwik "Okręty wojenne 1900-1966" Warszawa, 1967
Rozwój okrętów wojennych, w tym podwodnych głównych marynarek wojennych świata w XX wieku, ogólnikowo i z niewielką ilością ilustracji. 1900-66.

Sutowski Sławomir "Okręty podwodne. Fantazja i rzeczywistość" Warszawa, 1989
Przeglądówka historii op od czasów najdawniejszych do lat 80. Toporne wykonanie, pisownia nazw zdradza poleganie na rosyjskojęzycznych źródłach (co przy opisywaniu op amerykańskiej wojny secesyjnej nie jest może najlepszym pomysłem), ale sporo wiadomości technicznych o tym, co to jest op, co i jak robi. W polskim piśmiennictwie jedyne tak obszerne opracoanie wczesnych konstrukcji op. Warto mieć, ale z poleganiem na wiadomościach historycznych bardzo ostrożnie. 1776-1980.

*Sutowski Sławomir "Okręty podwodne wczoraj i dziś. Cz.1" Gdynia, 1996

Sutowski Sławomir, Grzesikowski Tadeusz "ORP Kondor" seria Typy Broni i Uzbrojenia, Warszawa, 1993.
Opis techniczny i historia służby jednego z okrętów proj. 613. 1965-86.

*Szczedrin Grigorij I. "Na pokładzie S-56" Warszawa, 1966

Trojca Waldemar "U-Bootwaffe 1939-1945" Cz.1-4, Gdańsk, 1998-1999
Najdokładniejsze jak dotąd polskojęzyczne opracowanie o niemieckich okrętach podwodnych II wś. Historie poszczególnych okrętów w typach, szczegółowe (nawet miejscami aż za bardzo) opisy techniczne typów, plany i malowania, godła osobiste i wiele innych. 1939-45.

Twardowski Marek "Radziecki okręt podwodny typu K" seria Typy Broni i Uzbrojenia Warszawa 1990
Historia budowy i służby radzieckich op typu K XIV serii. 1940-60.

Wheeler Keith "Wojna podwodna na Pacyfiku" seria Time-Life II Wojna Światowa, Warszawa, 2000
Album fotograficzny o działaniach amerykańskich sił podwodnych na Pacyfiku, użyteczny suplement ilustracyjny do "Cichego zwycięstwa" Blaira. 1941-45.

White John F. “Mleczne krowy. Podwodne zaopatrzeniowce atlantyckich wilczych stad 1941-1945”, Warszawa, 2001
Monografia o podwodnych zbiornikowcach (nie tylko okrętach typu XIV) zaopatrujących okręty typu VII i IX w czasie bitwy o Atlantyk. Wszystko pięknie, ale jak w poprzednim tłumaczeniu pana Jarosława Palaska bardzo udany przekład psuje zbytnie poleganie na angielskim pierwowzorze i jakieś dziwne, niewytłumaczalne lapsusy. Okręty typu II nazywane były przez Niemców Einbäume, a nie Kanoe, i to nawet pisane przez K (s. 243). Wprawdzie jedno i drugie, to Dłubanka, ale jakoś jakby nie z tego samego obszaru kulturowego. Poza tym cieśnina Sund znajduje się w Danii, a nie w Holenderskich Indiach Wschodnich - tam mamy Selatar Sunda, czyli po polsku Cieśninę Sundajską (s.235 i 297). Geografia nie ma szczęścia w zderzeniu z tłumaczem: z mapy na s.239 można się ponadto dowiedzieć, że krąg polarny przebiega wzdłuż 80 równoleżnika, na wysokości Ziemi Franciszka Józefa. Tabelka z porównaniem stopni jest równie pod psem - odkąd to w PMW nie istnieje stopień kmdr ppor. (s.322)?A kmdr Walker przewraca się w grobie, czytając, że tytuł jego biografii “Walker, RN” znaczy po polsku “Wędrująca Royal Navy” (s.67) Na s. 293 U180 i U195 raz są “podwodnymi transportowcami typu IXD1”, a akapit dalej już “dwoma małymi okrętami uderzeniowymi” Hmm, małe to może były Einbäume, ale IXD1 to były już spore łajby. Tym niemniej warto przeczytać. 1941-45.

Zatiejew Mikołaj "SOS z głębin. Wspomnienia dowódcy okrętu podwodnego", Warszawa 2000
Wspomnienia radzieckiego podwodnika ze służby na klasycznych okrętach L-5, Szcz-205, S-35, S-61(prototyp proj. 613), S-226, S-98 i na atomowym K-19 w czasie awarii reaktora. 1945-67.

Żilcow Lew, Mormuł Nikołaj, Osipienko Leonid "Podwodne dramaty. Odtajniona historia", Poznań, 1995
Bardzo ciekawa historia katastrof radzieckich okrętów atomowych, przekład z francuskiego autorstwa Anny Fajks-Mróz. Konsultantem był ponoć "kmdr. por. dypl. rez." Jerzy Fajks, ale niewiele to pomogło. Tłumaczenie z francuskiego najbardziej zaszkodziło USS Baton Rouge (SSN 689) typu Los Angeles, któremu przetłumaczono nazwę i od tej pory występuje jako USS Czerwona Buława. "Tajfuny" czyli strategiczne op proj. 941 występują zaś niezmiennie jako "Tyfony" (cytat: "warunki życia na pokładzie Tyfonu" Ratunku!!) . 1956-1989.

Żukowski Olgierd "Stalowe rekiny. Krótka historja i opis łodzi podwodnych" Warszawa, 1931
Urocza ramotka o tym, jak sobie autor (por. mar.) wyobraża okręty podwodne i ich działania. Zdjęcie miny SM5 w specjalnej wersji dla op. 1776-1918.

Autor poszukuje książek oznaczonych *. Ewentualne oferty można zgłaszać pod e-mail bron@webmedia.pl Z góry dziękuję. Pod ten sam adres proszę wysyłać wszelkie uzupełnienia do powyższej listy.