Radość i duma z powodu zwycięstwa Prusaków w Bitwie nad Kaczawą sprawiły wytworzenie się nowej, narodowej tradycji, a utrwalenie pamięci o kampanii z lat 1813-1814 nazwanej „wojną wyzwoleńczą” przybierało różne formy w literaturze, malarstwie, rzeżbie i architekturze.

Pierwsze trwałe upamiętnienie bitwy miało miejsce w 1817 roku, kiedy to zwycięscy dowódcy: Blucher, York i Gneisenau dokładnie w rocznicę bitwy dokonali odsłonięcia pomnika usytuowanego w sąsiedztwie folwarku Chiristianhohe koło Bielowic. Obok pomnika wzniesiono budynek, w którym zamieszkali dwaj inwalidzi wojenni opiekujący się obeliskiem. Dziś z pomnika pozostały tylko resztki cokołu, a z Domu Inwalidów fragmenty. Tego samego dnia odsłonięto inny pomnik położony w parku pałacowym w Warmątowicach. Pomnik ten dzisiaj nie istnieje.

Kilka lat po bitwie przy polnej drodze w pobliżu Krowiego Wzgórza posadzono lipę, która uzyskała miano „Lipy Bluchera”. Miała ona upamiętnić starcie kawalerii pruskiej z francuską. W tym miejscu lipa rosła prawie 150 lat.

Kolejny pomnik odsłonięto 26.08.1827 roku we Wrocławiu. Przedstawiał on monumentalną postać Bluchera na wysokim cokole. Pomnik stanął na placu Solnym, który został przemianowany na plac Bluchera.

W następnych dziesięcioleciach organizowano wiele patriotycznych uroczystości upamiętniających Bitwę nad Kaczawą połączonych z festynami gimnastycznymi, strzeleckimi i ludowymi. Jednakże dopiero setna rocznica kampanii śląskiej stała się okazją do wielkich uroczystości na skalę ogólnoniemiecką. Głównym akcentem i symbolem było otwarcie 20.05.1913 roku Hali Stulecia (Jahrhunderthalle) we Wrocławiu, dziś Hali Ludowej. Również na miejscu bitwy powstały nowe obiekty upamiętniające to wydarzenie historyczne. W 1908 roku gmina Dunino wzniosła kamienny kopiec zlokalizowany u ujścia Nysy Szalonej do Kaczawy. Pomnik ten posiadał charakterystyczne zwieńczenie z kul armatnich znalezionych na okolicznych polach. W roku następnym z inicjatywy mieszkańców tej wsi przy finansowym wsparciu króla pruskiego oddano do użytku niewielki pawilon Muzeum Bitwy nad Kaczawą, w którym eksponowano liczne elementy uzbrojenia, umundurowania, dokumenty oraz pamiątki.

Najwięcej wydarzeń rocznicowych miało miejsce w roku 1913:

6 lipca poświęcono kamień ustawiony pod Lipą Bluchera, w dniach

16-17.08.1913 odbyły się na terenie bitwy uroczystości patriotyczne przy udziale 12 tys. młodych mężczyzn, a 26.08.1913 zorganizowano imponującą imprezę w Kościelcu, której kulminacyjnym punktem była okolicznościowa sztuka wystawiona na scenie pod specjalnie wzniesionym namiotem. W samej Legnicy odbywało się szereg jubileuszowych przedstawień, konkursów, capstrzyków i pochodów, odsłonięto także pamiątkowe tablice i popiersia legendarnych dowódców.

Z inicjatywy Towarzystwa Historii i Starożytności w ważnych miejscach pola bitwy ustawiono 11 obelisków pamiątkowo-informacyjnych. Wszystkie miały identyczny kształt, zostały wykonane z ulepszonego, zbrojonego betonu. Po osiemdziesięciu latach znaleziono tylko 7 obelisków, ale tylko 4 nadawały się do ponownego ustawienia. Pozostałe zostały zniszczone lub wywiezione, a także zatopione przez wody zbiornika retencyjnego Słup.

Istotnym elementem pielęgnowania tradycji wojny wyzwoleńczej i Bitwy nad Kaczawą było stacjonowanie w Legnicy Regimentu Grenadierów Królewskich (koszary przy obecnej ul. Hutników) mającego w swym szlaku bojowym całą kampanie 1813-1815. Bitwa nad Kaczawą funkcjonowała

w świadomości dawnych mieszkańców Legnicy i okolicznych miejscowości jako jedno z najważniejszych wydarzeń militarnych miasta i obszaru historycznie z nim związanego. Niestety w polskiej literaturze historycznej to wydarzenie jest tylko wzmiankowane, mimo że stanowi ważny fragment historii Legnicy i Śląska.

POST SCRIPTUM

Z inicjatywy władz Gminy Krotoszyce oraz Towarzystwa Przyjaciół Gminy Krotoszyce 25.08.1996 przy okazji inauguracji Biwaku Historycznego po 51 latach przerwy ponownie oddano do użytku Muzeum Bitwy nad Kaczawą we wsi Dunino. Eksponaty stanowią przedmioty przekazane w depozyt przez Muzeum Miedzi w Legnicy, a także repliki uzbrojenia i umundurowania. Rok póżniej dokonano rekonstrukcji czterech przedwojennych obelisków, a także odrestaurowano i ponownie ustawiono dalsze cztery. Obeliski uszkodzone zostały zgromadzone przy pawilonie muzealnym w Duninie.

Pomysł zorganizowania biwaku zrodził się w oparciu o doświadczenia z innych krajów. Od wielu lat w całej Europie miłośnicy historii spotykają na dawnych polach bitewnych min. pod Waterloo, Austerlitz, Jeną, Borodino.

Biwak Historyczny w Warmątowicach odbył się dwukrotnie: pierwszy w dniach 23-25.08.1996 i drugi w dniach 15-17.08.1997. Miejsce i czas biwaku nie zostały wybrane przypadkowo. W roku 1813, dnia 26 sierpnia na obszarze pomiędzy wsią Warmątowice, Bielowice, Winnica, Krajów, Dunino, Janowice Duże położonym na pd-wsch od Legnicy miała miejsce bitwa, w której naprzeciw siebie stanęło 160 tys. żołnierzy - Francuzów i połączonych wojsk pruskich i rosyjskich. Siłami francuskimi dowodził marszałek Macdonald, a wojskami sprzymierzonymi feldmarszałek Blucher. Bitwa toczyła się w strugach ulewnego deszczu na rozmiękłym gruncie. Zwyciężyli Prusacy, którzy lepiej wykorzystali teren i posiadali więcej żołnierzy wyszkolonych do walki wręcz.

Organizatorem pierwszego biwaku była grupa zapaleńców z Towarzystwa Przyjaciół Gminy Krotoszyce, która w 1995 r. obserwowała biwak pod Lipskiem, a także dwa małe biwaki na terenie Niemiec. Nasza impreza została zorganizowana z dużym rozmachem. Dzięki wsparciu finansowym wielu sponsorów doprowadzono do uruchomienia we wsi Dunino Muzeum Bitwy nad Kaczawą, wydano szereg wydawnictw promujących imprezę, zadbano o szereg atrakcji dla publiczności i czynnych uczestników biwaku. Mankamentem tego biwaku był szczątkowy udział Polaków w strojach historycznych. Dlatego też przygotowując kolejny biwak zadbano, aby utworzyć polską grupę, która będzie zauważona na tej imprezie.

Udało się pozyskać środki finansowe na wykonanie pięciu mundurów 2 Pułku Piechoty Księstwa Warszawskiego, zaproszono 30-osobową grupę z Sobótki w mundurach 1 Pułku Strzelców Konnych Księcia Marszałka Józefa Poniatowskiego. Drugi biwak był jeszcze większy od poprzedniego uczestniczyło w nim ok. 150 osób z Niemiec, Czech, Polski i Łotwy w mundurach historycznych. Trwałymi pamiątkami po tym biwaku są 4 odrestaurowane obeliski ustawione w znaczących miejscach pola bitwy.

Grupa historyczna kultywująca tradycje 2 Pułku Piechoty Księstwa Warszawskiego działa od 1995 roku w ramach Towarzystwa Przyjaciół Gminy Krotoszyce. Inspiracją był dla nas udział w Biwaku Historycznym w Wachau niedaleko Lipska. Udział w tej imprezie skłonił nasze Towarzystwo do zorganizowania takiego widowiska związanego z bitwą nad Kaczawą w 1813 roku oraz do zawiązania grupy historycznej z polskim rodowodem. Naszym celem jest prezentacja umundurowania, uzbrojenia i musztry z czasów napoleońskich. Z oczywistych względów wybraliśmy jednostkę polską - 2 pułk piechoty Księstwa Warszawskiego, choć mamy świadomość, że nigdy nie stacjonował on na naszym terenie. Choć grupa związana jest przede wszystkim z Biwakiem Historycznym w Warmątowicach to można nas spotkać zarówno na biwakach w Sobótce jak i zagranicznych imprezach w Markersdorf czy Erligheim. 

Niebawem  |  Archiwum  |  Książki  |  Gdzie kupić  |  Reklamy i Ogłoszenia   Zamówienia  |  Home  |  O firmie